Opgeloste organische stoffen en micro-organismen langs het land-zee-continuüm van de Nederlandse Caraïben

een boekomslag waarop een blauwe lijn te zien is die een golf, een microbe, een molecuul en een schelp vormt

Omslag van het proefschrift van Lisa Schellenberg

Menselijke activiteiten op land en water hebben een steeds grotere invloed op ecosystemen in de kustzone, zoals kwetsbare koraalriffen. Welke niet-natuurlijke stoffen, ziekteverwekkers, antibioticaresistente bacteriën en genen zijn waar te vinden? En hoe worden deze verspreid door afvloeiing, stromingen, regenval, toeristische druk en andere systeemdynamieken? Dat onderzocht NIOZ-promovenda Lisa Schellenberg in het land-zee-continuüm van de Nederlandse Caraïben. Op 26 november verdedigt ze haar proefschrift aan de Universiteit van Amsterdam.

Korte samenvatting

Wereldwijd worden ecosystemen bij de kust in toenemende mate blootgesteld aan antropogene druk, oftewel invloed van de mens. Hoewel de effecten van vervuiling op kustwateren steeds meer wetenschappelijke aandacht krijgen, blijft ons inzicht in hoe van de mens afkomstige (antropogene) chemische stoffen zich verplaatsen door het land-zee-continuüm beperkt. Koraalrifecosystemen zijn bijzonder kwetsbaar en worden sterk beïnvloed door activiteiten in aangrenzende gebieden op land en in het water.

In haar proefschrift onderzoekt Lisa Schellenberg het voorkomen, de verspreiding en de variatie door tijd en ruimte van antropogene chemische stoffen en sporen van microben in het land-zee-continuüm van de Nederlandse Caraïben. Om xenobiotische stoffen (niet-natuurlijke stoffen) in zoet- en zeewater te karakteriseren, maakte ze gebruik van non-target environmental metabolomics. Met microbiële analyses richtte ze zich op pathogenen, antibioticaresistente bacteriën en genen voor antibioticaresistentie.

Haar onderzoek naar xenobiotische stoffen bracht wijdverspreide maar heterogene antropogene sporen aan het licht op Bonaire, Curaçao, Saba en Sint-Eustatius, evenals een aantal lokale hotspots van verontreiniging. Ze ontdekte ook dat de ruimtelijke en temporele dynamiek van xenobiotische stoffen rond Curaçao sterk wordt beïnvloed door regenval, hydrodynamica en de verblijftijd van het water. Ze vond een sterke verbinding tussen verschillende soorten terrestrische wateren en meerdere routes waarlangs verontreinigende stoffen mariene ecosystemen kunnen bereiken. In een studie naar de aanwezigheid en instroom van micro-organismen langs de kust van Curaçao lokaliseerde zij hotspots van genen voor antibioticaresistentie en potentiële pathogenen die verband houden met de lozing van afvalwater. Ten slotte toonde een uniek onderzoek naar de druk van het toerisme aan dat chemische en microbiële indicatoren op verschillende tijdschalen reageren.

Dit proefschrift biedt inzicht op systeemniveau in hoe menselijke activiteiten de Caribische kustecosystemen beïnvloeden, en benadrukt dat connectiviteit een sleutelrol speelt  in de verspreiding van antropogene effecten in tropische eilandomgevingen.

Over dit proefschrift

  • Titel: Dissolved organic matter and microbes along the land–sea continuum of the Dutch Caribbean: Natural and anthropogenic patterns
  • Promotors: Prof. Dr. Corina Brussaard, Prof.dr. Mark Vermeij
  • Co-promotors: dr. Andi Haas, dr. Henk Bolhuis
  • Datum en tijd verdediging: 26 november 2026, 13.:00
  • Locatie: Agenietenkapel, Universiteit van Amsterdam
  • Link naar de livestream
    Opens in a new tab