Van bodemvisserij tot smeltend poolijs: Emil De Borger verfijnt kennis over de effecten op voedselwebben
Emil de Borger tijdens eerder veldwerk (foto: Emil de Borger)
De zeebodem wordt ruw verstoord als er sleepnetvissers langskomen. Maar hoeveel CO2 daarbij vrijkomt? De schattingen lopen uiteen. Net zoals over de verschuivingen in voedselwebben in poolgebieden als daar ijs smelt. Biogeochemicus Emil De Borger werkt aan metingen waarmee modellen betere voorspellers worden van dit soort effecten. Als nieuwe senior-onderzoeker bij NIOZ hoopt hij hiermee flink verder te komen.
Ongelofelijk veel processen bepalen de effecten van veranderingen in de zeebodem. Emil De Borger is sinds maart 2026 senior-onderzoeker op een Tenure Track-aanstelling bij de afdeling Estuariene en Deltasystemen in Yerseke. ‘Op de zeebodem komt veel dood materiaal terecht. Dieren en bacteriën recyclen de voedingsstoffen die daarin zitten, waarna ze weer beschikbaar zijn voor een nieuwe cyclus. Hoe dat werkt, is al redelijk goed onderzocht. Maar het is ook belangrijk om te weten hoe snel dat precies gaat onder verschillende omstandigheden.’
Beter voorspellen
Hoe meer van dit soort kennis, hoe beter onderzoekers kunnen voorspellen wat er gebeurt bij bepaalde veranderingen. Of het nu een windpark of zee is of smeltend poolijs door klimaatverandering – de effecten ervan worden voorspeld met modellen. ‘In een model doe je altijd aannames. Met experimenten en veldmetingen kunnen we die aannames bevestigen en zo het model sterker maken.’
Een recent voorbeeld is de bodemvisserij, waarbij vissers de zeebodem ruw verstoren met sleepnetten. De Borger: ‘Daarvan wordt gezegd dat er veel extra CO2 vrijkomt door die continue verstoring. Maar de schattingen over die hoeveelheid door modellen lopen heel breed uit elkaar.’ De onderzoeker wil op expeditie om stukjes zeebodem naar boven te brengen om daar van alles in te meten. ‘En in klimaatkamers kunnen we experimenten gaan doen waarbij we sedimenten kunstmatig verstoren en de gevolgen meten. Breken stoffen anders of sneller af in verstoord sediment? Het NIOZ biedt veel mogelijkheden om zoiets te kunnen doen.’
Op expeditie
De Borger kent de mogelijkheden van het NIOZ goed, want hij werkte hier eerder twee jaar als postdoconderzoeker aan vergelijkbaar onderzoek naar bijvoorbeeld effecten van windmolenparken. Hij werkte ook aan de Universiteit Gent, waar hij ook studeerde. Hij voer mee op onderzoeksschip RV Pelagia, bijvoorbeeld op de Noordzee. ‘Door windmolens verandert de hydrodynamica, er komt ander substraat waarvan mosselen en anemonen kunnen profiteren. Dat heeft effecten op het hele voedselweb, tot aan de vissen die wij eten.’
Positieve effecten, toch? ‘Dat lijkt zo, maar als je het vergelijkt met een arm heidegebied op land: dat heeft op zichzelf veel waarde. Er zitten soorten die nergens anders voorkomen. Maar dan plant je er bomen en zegt: “kijk, de biodiversiteit is toegenomen.” Dus bepaalde indicatoren verbeteren, maar je hebt in feite een ander systeem gemaakt, dus het hangt er vanaf wat je probeert te bereiken.’
De fjorden van Groenland
Iets vergelijkbaars speelt mogelijk in de poolgebieden. In de fjorden van Groenland en Antarctica onderzoekt De Borger de effecten van stijgende temperatuur. ‘We gaan ervan uit dat als het warmer wordt, er minder ijs is dat licht tegenhoudt voor het zeeleven daaronder. Het wordt ook iets warmer, dus we verwachten algemeen een productiever systeem met meer algengroei. Daar zal de rest ook op reageren en er zal meer koolstof worden vastgelegd. Maar hoeveel organisch materiaal komt er dan terecht op de zeebodem? En welke soorten verdwijnen omdat ze zich juist hadden aangepast aan leven met te weinig middelen?’
Behalve de metingen zelf, wil De Borger ook werken aan betere technieken om te meten. ‘Hoe meet je de snelheid van een bepaalde omzetting, bijvoorbeeld.’ Ruim genoeg vragen en mogelijkheden waarmee De Borger verder kan.
Emil de Borger is bezig met monsters (foto: Emil de Borger)