38 miljoen jaar veranderingen in oppervlaktezeewater gereconstrueerd

De cover van het proefschrift van Katrin Hättig
De oceaan en de mondiale waterkringloop zijn in de loop van de aardgeschiedenis sterk veranderd. Voor haar promotieonderzoek gebruikte Katrin Hättig mariene sedimentkernen van de oceaanbodem om deze veranderingen gedurende de afgelopen 38 miljoen jaar te reconstrueren. Dit deed ze aan de hand van de chemische samenstelling van alkenonen – organische verbindingen die worden geproduceerd door microscopisch kleine algen die in de oceaan leven. Op 26 mei 2026 verdedigt zij haar proefschrift aan de Universiteit Utrecht.
Korte samenvatting
Dit promotieonderzoek richt zich op de vraag hoe de oceaan en de mondiale waterkringloop zijn veranderd gedurende de afgelopen 38 miljoen jaar. Hiervoor worden mariene sedimentkernen van de oceaanbodem gebruikt als archieven van de klimaatgeschiedenis van de aarde. Deze sedimenten bevatten alkenonen – organische verbindingen die worden geproduceerd door microscopisch kleine algen in het oppervlaktewater van de oceaan – waarvan de isotopische samenstelling gebruikt kan worden om vroegere omstandigheden van zeewater te reconstrueren.
De waterstofisotopen (δ²H) in deze verbindingen vormen een betrouwbare indicator voor de isotopische samenstelling van oppervlaktezeewater. Daardoor kan worden gereconstrueerd hoe processen zoals verdamping, neerslag, toevoer van zoet water en oceaancirculatie de oceaan door de tijd heen hebben beïnvloed. In combinatie met andere klimaatreconstructies maakt deze methode het bovendien mogelijk onderscheid te maken tussen regionale veranderingen in de waterkringloop en grootschaligere veranderingen, zoals variaties in de wereldwijde hoeveelheid landijs.
Het onderzoek laat daarnaast zien dat signalen uit het oceaanoppervlak niet altijd rechtstreeks en onveranderd worden vastgelegd in mariene sedimenten. Biologische activiteit en transportprocessen kunnen deze signalen beïnvloeden, wat belangrijk is voor een correcte interpretatie van klimaatarchieven uit de oceaan.
Dit onderzoek draagt bij aan een beter begrip van hoe de oceaan reageert op klimaatverandering. Omdat de oceaan een sleutelrol speelt in het klimaatsysteem van de aarde, helpen deze resultaten ons om klimaatveranderingen in het verleden beter te begrijpen en bieden ze inzichten die relevant zijn voor toekomstige klimaatverandering.
