MaMa Course 2026 - Marine Master Summer Course

Een projectgroep van de MaMa-cursus 2026 op de RV Wim Wolff (foto: Jack Silke)
Het NIOZ werkt nauw samen met Nederlandse universiteiten om de mariene wetenschap in Nederland te versterken. De Marine Masters Summer Course draagt hieraan bij door studenten de kans te bieden kennis te maken met marien onderzoek, waarbij ze onder andere de mogelijkheid krijgen om te ervaren hoe het is om op onderzoeksschepen te werken. Deze inleidende, multidisciplinaire cursus wordt georganiseerd bij het NIOZ op Texel, met de westelijke Waddenzee als praktijkgericht onderzoeksgebied. Welkom bij de blog!
17 juli – De dag van de presentaties en het afscheid
Geschreven door Dörte Poszig – NIOZ education coordinator
Tijdens het ontbijt ziet iedereen er erg moe uit na de afgelopen 12 intense dagen, maar er hangt ook een zekere opwinding in de lucht. Vandaag is het zover: de presentaties waar de zes studentengroepen naartoe hebben gewerkt! Het belooft een interessante dag te worden, met een verscheidenheid aan lezingen over onderwerpen als getijdendynamica en sedimenttransport in het Marsdiep (de diepe getijdenstroming tussen Den Helder en Texel), bevindingen uit de analyse van stabiele isotopen in de voedselketen van de Waddenzee, de invloed van temperatuur op de sedimenten van de wadplaten en, bijgevolg, de dieren die er leven, de aanwezigheid (of afwezigheid) van parasieten bij garnalen en krabben, en de rol van de Waddenzee bij de opname van CO₂. Een mooie mix van biologische, chemische, geologische en fysisch-oceanografische onderwerpen.
Het valt me opnieuw op dat de cursus in wezen een mini-onderzoeksproject is: gegevens en monsters verzamelen in het veld, de monsters in het laboratorium en de gegevens op de computer analyseren, de resultaten samenvatten en deze presenteren, toelichten en verdedigen voor een publiek (medestudenten en begeleiders). De studenten proeven hoe onderzoek bij het NIOZ in zijn werk gaat en krijgen de kans zich te verdiepen in een onderzoeksonderwerp dat afwijkt van wat ze tijdens hun universitaire opleiding leren.Elk jaar vind ik het leuk om te zien hoe de studenten hun presentaties opzetten. Sommigen nemen het heel serieus, terwijl anderen hun grappige ervaringen in het veld van de afgelopen anderhalve week op foto’s hebben vastgelegd en die gebruiken om het publiek aan het lachen te maken. Een geweldige sfeer is gegarandeerd.
Maar dan zijn de colleges voorbij en is het tijd om de ernst van de cursus achter ons te laten met een paar drankjes en koekjes, en nog een laatste moment samen door te brengen voordat het NIOZ zijn deuren sluit. Terwijl sommige studenten meteen naar huis gaan (en het ongetwijfeld gezellig hebben in de trein naar Amsterdam), gaan een paar buitenlandse studenten samen met hun nieuwe Nederlandse vrienden Utrecht verkennen. Ik vind het geweldig om te zien dat de MaMa-cursus niet alleen draait om het opleiden van de volgende generatie mariene wetenschappers en het benadrukken van de noodzaak van interdisciplinariteit in de mariene wetenschappen, maar dat het sociale aspect net zo belangrijk is.
Ik denk daarover na terwijl het NIOZ leegloopt en ik alle ruimtes controleer die we voor de cursus hebben gebruikt. Gelukkig is er na de MaMa-cursus altijd weer een nieuwe MaMa-cursus, althans voor mijn collega Henko en mij. De volgende editie van de cursus doemt al aan de horizon op.
16 juli – Een rustige afscheidsavond
Geschreven door Aleksander Andreas - Earth System Sciences, WUR
Omdat het de laatste dag was voor de eindpresentatie van morgen, verliep het ontbijt in de kantine van het NIOZ iets vlotter dan normaal. Je kon aan de gezichten van de mensen een zekere spanning voelen.
Ook mijn geweldige team van natuurkundigen en hydrologen ging aan de slag met ons project over dynamica, oftewel: wat zorgt ervoor dat het water in het Marsdiep beweegt. We probeerden zoveel mogelijk van onze grafieken en modellen af te ronden, en dankzij onze toegewijde coördinatoren Sonja en Johan werd de presentatie in de laatste fase nog wat duidelijker. Op een gegeven moment had zelfs mijn Python-omgeving er genoeg van, dus moest ik het coderen afmaken op de computer van een teamgenoot :).
Persoonlijk begon ik tijdens het avondeten weer met beide benen op de grond te komen toen Henko afscheid nam. Dus het is alweer zover, het ‘laatste avondmaal’, zoals ze dat noemen. Overmand door nostalgie meldden een paar van ons zich rond 22.00 uur af en gingen we naar de slaapzalen, grappen makend en onze droefheid verbergend.
Toen we onze accommodatieboot naderden, viel de alomtegenwoordige stilte een voorbijganger op. De schapen waren sereen, geen geluid of zuchtje wind. De havengebouwen met hun schuine daken en rokende schoorstenen stonden daar, met daarboven een stille zonsondergang. Ik ging naar binnen. Ja, alles was op zijn plaats – opnieuw en voor altijd. De poster met Nederlandse vissoorten, de zeelucht, de tafel waar we nog geen halve week geleden feest hadden gevierd.
Terwijl ik in slaap viel op de zachtjes schommelende Texelstroom, klonk zelfs nog één keer het vertrouwde geluid van het motortje van een andere boot. Alles is zoals het hoort te zijn, klaar voor de deelnemers aan de MaMa-cursus van volgend jaar. Laatste gedachte: je moet af en toe eens van de fiets afstappen om de wereld door de ogen van een dichter te bekijken.
12 juli 2026
Geschreven door Alysha Blömker - Climate Physics, UU
Vandaag gebeurde er iets magisch in de haven van het NIOZ: de Texelstroom veranderde in een pannenkoekenboot! Na een weekend fietsen op Texel, waarbij we rustige dorpjes en prachtige duinlandschappen verkenden, besloten we onszelf te trakteren op een welverdiende traktatie.
Met alle hens aan dek gingen wij (de tijdelijke bewoners van de Tesselstroom) volop aan de slag met het bakken van pannenkoeken. Sommigen van ons gingen op zoek naar ingrediënten (in de supermarkt), anderen stonden bij het fornuis om de ene pannenkoek na de andere om te draaien. Binnen de kortste keren groeide onze stapel pannenkoeken uit tot een toren – naturel, appel, banaan, kaas.
Niets smaakt zoeter dan een met poedersuiker bestrooide pannenkoek, gegeten op het dek van een schip, in het gezelschap van leuke mensen!

Een assortiment pannenkoeken (foto: Alysha Blömker)
10 July 2026
Geschreven door Anna de Bever - Maritime Technology, Tu Delft
Vanmorgen stond ik vroeg op, want we vertrokken om 7 uur met de HA1-Wantij. Zodra we de haven uit voeren, gingen we meteen aan de slag. Voor ons project moesten we met de Niskin-fles een monster van het oppervlaktewater nemen. Uit die fles moesten we vervolgens 10 verschillende kleine flesjes en buisjes vullen, zodat we later verschillende tests konden doen. De eerste stop duurde even, omdat we de verschillende stappen nog moesten leren, maar bij de 12de stop op ons transect werkten we al als een geoliede machine. Voor we het wisten waren we aangekomen in Den Oever, waar we (en onze monsters) van de boot afstapten. Daar zijn we ook nog naar het IJsselmeer gelopen om onze laatste reeks monsters te nemen. Geen Niskin-fles deze keer, maar gewoon zo ver het water in waden als we durfden voordat onze korte broeken nat werden. Daarna stapten we in de bus om terug te gaan naar NIOZ, met een tussenstop voor kibbeling als lunch.

Studenten nemen aan boord van de HA1-Wantij oppervlaktewatermonsters met een Niskin-fles (foto: NIOZ)
Onze dag was echter nog niet voorbij. We brachten al onze monsters terug naar het lab en bespraken alles wat we morgen zouden gaan doen. We hadden alvast een kleine voorsprong, want we hadden het zoutgehalte van onze monsters gemeten met een refractometer en we brachten de CTD naar Eric (de tech-wizard) om de gegevens eruit te halen. Voor het avondeten hebben we nog wat tijd besteed aan het begin van de nabewerking; in mijn geval ging dat gepaard met wat Python-frustratie bij het proberen de mapping-bibliotheek aan de praat te krijgen.

Terug in het lab meten de studenten het zoutgehalte van hun watermonsters met een refractometer (foto: NIOZ)
Ik zit nu weer op de Texelstroom en schrijf dit na een hele lekkere gado-gado als avondeten. De Texelstroom is een historisch schip waar we met z’n twaalven op slapen. Het is er gezellig en knus en we hebben volop kans om de ‘zeevonk’ (bioluminescente algen) te zien. Hopelijk krijgen we vanavond nog een kans!

Zeevonk laten het water rond de Texelstroom ’s nachts oplichten (foto: NIOZ)
9 Juli - 's Ochtends wadlopen, 's middags sedimentmonsters nemen
Geschreven door Susanne Triedwindt - Future Planet Studies, UvA
Vandaag was de eerste dag dat we aan onze projecten hebben gewerkt. In ons geval hield dit in dat we ’s ochtends naar het wad zijn gegaan, sensoren in het sediment hebben geplaatst, sediment cores hebben genomen en ter plekke het benthos hebben geïdentificeerd. De sensoren worden volgende week weer opgehaald en meten de komende vier dagen de temperatuur in het sediment.
In het lab zijn we verder gegaan met de sediment monsters door ze in verschillende lagen te verdelen en de korrelgrootte en dichtheid van het sediment te bepalen - hoewel het eruit halen uit de sediment core behoorlijk wat spierkracht kan vergen, zoals we aan den lijve hebben ondervonden!
Desondanks zijn we erin geslaagd alle monsters te recupereren en te gebruiken, en deze metingen zullen ons helpen te onderzoeken hoe klimaatverandering het ecosysteem en de bewoners van de Waddenzee zal beïnvloeden.

Onze groep die in de Waddenzee aan het werk is, bezig met het verzamelen van locatiegegevens en het uitvoeren van metingen (foto: Tamas Szecseni)

De sediment samples verwerken in het lab (foto: NIOZ)
8 Juli – De eerste dagen van het ‘eilandleven’
Geschreven door Jack Silke - Climate Physics, UU
Wadplaten, krabben en zeewierlaboratoria – het voelt alsof we al alles hebben gezien sinds we een paar dagen geleden op het eiland zijn aangekomen. Hoezeer ik het ook haat om voor 7 uur ’s ochtends op te staan, die vroege ochtenden zijn het zeker waard geweest. Ik heb mijn kinderdroom om Jack Sparrow te zijn kunnen verwezenlijken toen we aan boord van het onderzoeksschip HA1 Wantij de Waddenzee op gingen. Het ‘eilandleven’ is tot nu toe superafwisselend geweest, met tijd op zee, bezoeken aan de getijdenmoddervlakten en rondleidingen door de NIOZ-faciliteiten.

Anne neemt ons ’s ochtends mee op een rondleiding over de getijdenmoddervlakten (foto: NIOZ)
Omdat ik zelf een achtergrond in de natuurkunde heb, vond ik het ontzettend interessant om tijd door te brengen met mensen uit andere vakgebieden, zoals mariene wetenschappen en ecologie. Terwijl ik er totaal geen hand van had toen ik een krab probeerde op te pakken om hem op parasieten te onderzoeken, konden mijn meer ervaren groepsgenoten me uitleggen hoe ik dat het beste kon aanpakken. In mijn hoofd leek het veel eenvoudiger …

Krabben onderzoeken op parasieten aan boord van de RV-HA1 Wantij (foto: NIOZ)
De kers op de taart (tot nu toe) was het gratis ijsje ter ere van het 150-jarig bestaan van het NIOZ. Een welverdiende traktatie na onze verkenningstocht over het wad die ochtend!

Onze groep eet even een ijsje, tussen de rondleidingen door bij het NIOZ (foto: NIOZ)