Garnalen tellen op Griend

De garnalenbemanning aan boord van de Adriaen Coenen (foto: NIOZ)
Begin augustus is het tijd voor de jaarlijkse garnalenbemonstering op Griend! Deze expeditie is begonnen als onderdeel van onderzoek naar het dieet van drieteenstrandlopers, geleid door NIOZ-onderzoeker Emma Penning. Tijdens deze veldwerkweek nemen we bodemmonsters op en om Griend, zoals bij het langlopende SIBES-onderzoek maar met een iets andere methode. We vertellen je graag meer over deze week op het wad!
Aankomst op Griend
Geschreven door Femke Vermeulen
Om 9 uur vertrokken we richting het NIOZ om de spullen op de boot te laden en nog even vers water tappen, want helaas is er geen water beschikbaar op het eiland. Dus dat betekent ook dat we niet kunnen douchen :( Toen iedereen aanwezig was konden we vertrekken, het was zo’n 2 uurtjes varen en vervolgens moesten we met de rib de spullen zo dicht mogelijk bij het eiland brengen, dus dat betekende ook nog een stukje door het water lopen met de spullen. Vervolgens hebben we alles richting het huisje gebracht en ons daar geïnstalleerd. Je kon ervoor kiezen om in het huisje slapen of in een tentje, dus mijn tentje staat er mooi bij! Eind van de middag gingen we nog even het wad op om de sampling techniek onder de knie te krijgen. Daarna hebben Lucas en ik het resterende water gehaald, dat nog op het strand stond. Daarna hebben we een rondje om het eiland gelopen en 2x flessenpost gevonden! Vervolgens was het tijd voor het avondeten, wat lief werd klaargemaakt door Mirthe en Maaike! Hierna tijd om de tassen voor morgen klaar te zetten en daarna te genieten van de zonsondergang en de vele vogels op en rond Griend.

Het eerste uitzicht op het eiland vanaf het balkon van het huisje (foto: Nienke Zwaferink)

Het kamp bij zonsondergang. Op de achtergrond is de Baken te zien, die vroeger als herkenningspunt voor zeelieden diende (foto: Femke Vermeulen)
Aan de slag!
Vandaag stond de wekker om 6 uur en om half 7 liepen we richting het wad voor het eerste sample-dagje! We splitsen op in groepjes van 2, Nienke en Mette, Mirthe en Maaike en Lucas en ik. We navigeren naar de juiste coördinaten en vervolgens is het tijd om een sample te nemen door een lange stok met een bak eraan in het water te slingeren. Deze methode is ontwikkeld door Emma Penning, met het idee dat de ‘verrassingsaanval’ voorkomt dat garnalen en andere beweeglijke bodemdieren opschrikken en wegzwemmen uit het sample. Vervolgens wordt de waterdiepte opmeten en worden er 2 scoops van de bodem genomen om uit te zeven. En dan door naar het volgende punt. De punten liggen 500m van elkaar vandaan, een lekkere wandeling! Na zo’n 2 uurtjes samples nemen, is het tijd om terug te keren naar het huis, omdat het hoogwater wordt. De rest van de ochtend/begin middag hebben we even lekker buiten in het zonnetje gezeten en daarna hebben we alvast samples uitgewerkt, dit houdt in alle garnalen, krabben, zeesterren en keverslakken worden opgemeten en de amphipoda worden geteld. Hierna was het weer tijd om het wad op te gaan. We begonnen met het lopen door een geul, waar we bijna tot onze middel door het water waadden. We hebben zo een 11,5km afgelegd vanmiddag en dus lekker veel samples kunnen doen! We kwamen kwart voor 9 terug en konden we bijna meteen aanschuiven aan tafel, want Nienke en Mette hadden al gekookt.

De bemonsteringsmethode die door Femke Vermeulen in de praktijk wordt toegepast (foto: door Lucas Norrie)

Het team van Maaike en Mirthe controleerde, dubbelcontroleerde en drievoudig controleerde of alle apparatuur voor de bemonstering was ingepakt (foto: Nienke Zwaferink)

Tussen de veldwerkperiodes door werden een aantal monsters gesorteerd. De gevonden dieren werden tot op soortniveau geïdentificeerd en opgemeten (foto: Nienke Zwaferink)
Zere voeten en zeehonden
De wekker ging een halfuurtje later, dus liepen we vandaag om 7:00 uur richting het wad. Het zonnetje stond perfect, de voetjes deden wel wat zeer van gister en de wadschoenen begonnen wat te schuren… Na weer twee uurtjes samplen gingen we ontbijten en daarna even lekker uitrusten. ‘s Middags hebben we weer een paar samples uitgewerkt en daarna was het eigenlijk al weer tijd om het wad op te gaan. Er stonden weer flink wat samples op de planning! Na 1 km ben ik overgestapt om verder op sokken te lopen, want die wadschoenen waren ondertussen te erg aan het schuren. Onderweg zijn we wel heel leuke dingen tegengekomen: mooie schelpen, zeesterren, zeeanemoon, de kokers van schelpkokerwormen, kwallen en het leukste van allemaal: zeehonden!!! Na alle samples weer teruggelopen richting het huisje, ondertussen was het alweer 21:30. Deze avond gingen Lucas en ik koken! Na het avondeten zijn we bijna meteen richting bed gegaan.

Een monster met bruine garnalen (Crangon crangon) en een stuk zeesla (Ulva spec.) (foto: Nienke Zwaferink)

Een leuke verrassing tijdens de wacht: een groepje rustende zeehonden! (foto: Lucas Norrie)

Om de monsters op de juiste manier te conserveren, worden ze ondergedompeld in formaline (foto: Mette de Boer)
De laatste loodjes
Vandaag gingen we om half 8 richting het wad! Er stonden weer flink wat puntjes op de planning. De voetjes deden nog steeds pijn, dus nog een dagje op de sokken. Het zonnetje was alweer lekker aan het branden en uiteindelijk hebben we zo’n 11 km gelopen! Nog een leuke worm tegengekomen die zich aan het voortbewegen was. Eenmaal terug bij het huisje even lekker uitrusten en daarna geluncht. Mette en Nienke installeerden zich na het samplen met de telescoop in de duinen om ringen van steltlopers af te lezen. Mette heeft ervaring met ringlezen, waardoor ze Nienke de kneepjes kon leren. In de drie dagen op het eiland konden ze de ringen van meer dan vijftig vogels aflezen. Hieronder vielen vooral drieteenstrandlopers: zij verzamelen tijdens hun doortrek naar het zuiden massaal rond Griend, waar ze maar al te graag een garnaaltje uit het wad pikken!
Later hebben we nog een paar samples uitgezocht en daarna was het alweer tijd om het wad op te gaan. De laatste puntjes van deze trip werden verzameld en als perfecte laatste avond hadden we een prachtige zonsondergang terwijl we terug liepen richting het huisje. Na de 26km van vandaag zijn we allemaal wel een beetje uitgeput, maar het is ons gelukt om ~160 samples te nemen in drie dagen!! Morgen is het de spullen hier inpakken en schoonmaken en dan worden we in de middag weer opgehaald door de boot en dan kunnen we ook eindelijk weer douchen :)

Mette de Boer in het zoutmoeras van het eiland, op weg naar een geschikte plek om vogelringen te lezen (foto: Nienke Zwaferink)

Het ‘toetje’ na al die inspanning: de adembenemende zonsondergang die weerspiegelt in het spiegelgladde water (foto: Femke Vermeulen)
Afscheid
Vandaag stond in het teken van inpakken en opruimen! De tentjes werden weer afgebroken, het overige water werd in het waterreservoir gegooid, de wc ton werd in een gat in de duinen geleegd, de laatste samples werden op formaline gezet, de afwas werd gedaan, het hele huis werd geveegd en alle spullen werden alvast richting het strand gebracht. Nadat we alle opruimtaken hadden volbracht, was het wachten tot we werden opgepikt door de boot. Schipper Wim Jan Boon kwam ons weer oppikken bij het strand en in twee keer varen, waren al onze spullen weer op de Adriaen Coenen!
Eerst voeren we richting Harlingen om drie van onze reisgenoten af te zetten :( en hierna door richting Texel. Eenmaal op Texel hebben we de boot uitgeladen, alle spullen opgeruimd en onze samples veilig opgeborgen! Vervolgens was het tijd om richting huis te gaan. Dat betekende al het zout van de afgelopen dagen wegspoelen, heerlijk!! Wat was het een geweldige trip met fantastische mensen! En het wad blijft toch iets heel bijzonders, zelfs na 60 km lopen……