64PE374 - Dagboek 5

De machinekamer
Tijdens deze reis vroeg de wetenschap aan ons of wij ook een blog wilden schrijven. Wij zijn het machinekamer team. Op het moment van schrijven bestaat het team uit Martijn en Inno. Jaap en Sietske zijn de twee andere scheepswerktuigkundigen die nu genieten van hun verlof.

Wij waardeerden het eigenlijk wel dat wij ook in de pen mochten klimmen, want eerlijk gezegd is de machinekamer meestal een veraf gelegen ruimte waarin duistere krachten zorgen voor de voortstuwing van het schip. En af en toe zie je eens een van die malloten naar buiten kruipen. Dat die personen ervoor zorgen dat het schip überhaupt kan varen wordt dan nogal eens vergeten.

Deze reis is een gezellige, maar vooral ook interessante reis. Er zijn zaken die specifiek voor Geotraces van toepassing zijn. En uiteraard is er de normale routine die we altijd hebben.

Allereerst de normale routine.
Een schip moet varen. Punt. Hiervoor is voortstuwing nodig. De rv 'Pelagia' is wat we noemen diesel-electrisch voortgestuwd. In het schip staan twee hoofdmotoren. Aan elke motor zijn twee generatoren geplaatst. Letterlijk de achterste generatoren wekken 660 V op voor de voortstuwing. De voorsten wekken 380 V op voor het scheepsnet. De voortstuwing bestaat uit – vanzelfsprekend – een schroef die in de rondte gaat dankzij een electromotor. Deze motor krijgt vanuit de regelkast een zooitje vermogen afhankelijk van de stand van de ‘gashendel’ op de brug. Dit is een zogenaamde frequentieregeling. En zo makkelijk zoals het klinkt is het ook. Zolang het werkt. Als het niet werkt is het een systeem van obscure thyristor regelingen die op de meest gecompliceerde manier aan elkaar zijn geknoopt.

Een thyristor is een onderdeel van het electrische net dat alleen stroom doorlaat in een bepaalde richting. En dan ook nog alleen als hij daarvoor een signaal krijgt. Een diode heeft dat signaal niet nodig. In de controlekast van de voortstuwing electromotor zit een hele rits van deze thyristoren om de frequentie van de hoofdmotor om te zetten naar de gewenste frequentie voor de schroef. Op deze manier blijft het toerental en de netfrequentie constant voor de andere apparatuur, maar kunnen we wel het toerental van de schroef regelen.

Verder is er een boegschroef geplaatst. Dit systeem is onconventioneel, maar zeker niet gek. De boegschroef is alshetware een buis met daarin een pomp. De kracht van deze pomp wordt op exact dezelfde manier geregeld als de voortstuwing. Deze pomp stuwt het water uit via een rooster. De stand van dit rooster bepaald in welke richting het water wordt gestuwd.

Dit hele verhaal komt erop neer dat we met de Rv 'Pelagia' de vermogens voor de voortstuwing bijzonder precies kunnen regelen. En als we stilliggen voor onderzoek dan is er minimale verstoring doordat de schroef niet nodeloos water staat rond te klotsen. Stilliggen is relatief. We liggen namelijk wel op een positie, maar in de regel zal een klein beetje vermogen nodig zijn op de voortstuwing en de boegschroef om op positie te blijven. En vanwege die situatie is deze opstelling de meest voor de hand liggende. Er zijn er natuurlijk meer, maar dan ga ik te diep op het voortstuwingsvraagstuk omtrent schepen in.

De twee motoren (foto: Damien Cardinal)

Hetgeen dat ons werk als scheepswerktuigkundigen zo interessant maakt is de afwisseling. De ene dag sta je het hoofd te breken over waarom de thyristor regeling zoveel stroom trekt. De andere zijn we bezig met het vervangen van een afdichting van een koelwaterpomp. We hebben aan boord namelijk een geavanceerd koelsysteem voor de motoren. Dus bij een lekkage moeten we de handen uit de mouwen steken. En een dag later is er een storing in het hydrauliek systeem waarna onderzoek gedaan moet worden. Hydrauliek wordt onder meer gebruikt voor de kranen en lieren aan dek om de meetapparatuur het water in te krijgen.

Wat Geotraces specifiek betreft.
Om te beginnen staan er een hele rits containers aan boord met daarin mobiele laboratoria. Dit is voor menig wetenschapper gesneden koek, maar voor ons als zeelieden natuurlijk niet. Deze containers zijn aangesloten op water, riolering en electriciteit. Nu gebeurt dit in overleg met de technische dienst van het NIOZ, maar zo links en rechts hebben wij van de Rv 'Pelagia' toch ook al heel wat uurtjes hierin zitten. Met name het stikstof systeem houden we scherp in de gaten. Voor deze reis hebben de heren en dames wetenschappers namelijk stikstof nodig bijvoorbeeld om het water uit de ultra clean ctd te persen en het wordt gebruikt bij het filtreren. Hiervoor staan een hele batterij flessen aan dek. De logistiek daarom heen valt eveneens onder onze verantwoordelijkheid.

Dan nu nog een foto. Hierop ziet u het huidige machinekamer team midden tussen de hoofdmotoren.

Foto: Abe Bakker

Martijn Heesemans