NIOZ ontdekt nieuwe predator-prooi relatie in zee

14-02-2013  Het begon met een mislukt experiment. Toen dr Louis Peperzak (NIOZ, IVM en Vrije Universiteit Amsterdam) de groei van Emiliania huxleyi wilde onderzoeken in een laboratoriumexperiment, bleek deze microscopische planktonalg niet te groeien, maar uit het water te verdwijnen. Nadat voor de hand liggende oorzaken waren uitgesloten, zoals het ontbreken van de voedingsstof stikstof, bleek bij microscopisch onderzoek dat er een besmetting had plaatsgevonden met een dierlijke planktonsoort. Experts determineerden het diertje als Uronema marinum. Was Uronema een predator van Emiliania? Met andere woorden: werd de alg door Uronema opgegeten?

Nee, want de prooi van Uronema bestaat uit veel kleinere bacteriën. In vervolgonderzoek met RUG studente Fokje Schaafsma werd het raadsel opgelost. Vandaag (14 februari 2013) wordt in het vakblad Marine Ecology Progress Series het resultaat van dit onderzoek gepubliceerd*. Het blijkt dat Uronema een giftige stof uitscheidt die algen doodt die te groot zijn om door haar te kunnen worden gegeten. Dode algen scheiden organisch koolstof uit, een voedingsbron voor bacteriën. De bacteriën worden vervolgens door Uronema opgegeten. Via een omweg voedt het diertje zich dus met algen die te groot zijn om direct op te eten. Deze nieuwe predator-prooi relatie leidt tot een serie vervolgvragen in nieuw onderzoek, zoals de samenstelling en werking van het Uronema-gif.


* Marine Ecology Progress Series 2013-475, p. 35-48: Phytoplankton growth inhibition by the toxic and bacterivorous ciliate Uronema marinum (Protozoa, Ciliophora). F.L. Schaafsma and L. Peperzak.
http://www.int-res.com/articles/meps2013/475/m475p035.pdf
of DOI: 103354/meps10124










Figuur: Uronema marinum (Ciliaten) scheidt een gif uit, dat planktonalgen doodt. Hierdoor komt organisch koolstof (DOM) vrij in het water, waardoor bacteriën kunnen groeien, die weer door Uronema gegeten worden.