Februari

Januari – 2009 – March Archief

Februari 2009

	12 februari		Wetenschappers vieren Darwin's verjaardag met herhaling 1e experiment…
Een internationaal team van wetenschappers viert Darwin's 200e verjaardag midden op de tropische oceaan aan boord van het NIOZ ondersoekschip 'Pelagia'. Darwin's eerste werk op zijn fameuze reis rond de wereld met de 'Beagle' was het vangen van microscopisch plankton. Om Darwin's verjaardag gepast te vieren, herhaalt het internationale team van wetenschappers aan boord van het onderzoeksschip 'Pelagia' van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek diens eerste experiment in de Indische Oceaan ten noorden van Madagaskar. 'Darwin was een van de eerste wetenschappers die zich realiseerde dat het klimaat de ecologie aandrijft' zegt expeditieleider Prof. Dick Kroon. 'Meer dan ooit moeten we dan ook gaan begrijpen hoe klimaatverandering het leven in onze oceanen zal gaan beinvloeden'.			The Pelagia team repeats Darwin's experiment... Photo: Heather Birch
Het wetenschappelijk team zal een maand op zee gaan doorbrengen, daartoe in staat gesteld door de European Science Foundation (ESF). De reis is vooral bedoeld om met de nieuwste apparatuur de bodem van de westelijke Indische Oceaan met nog niet vertoonde mate aan details in beeld te brengen om de geologische historie van dit gebied te kunnen begrijpen. Dit gebeurt met het onder de Pelagia gemonteerde multi-beam apparaat van de firma Kongsberg. Dit apparaat kreeg onlangs een upgrade, waardoor de gevoeligheid aanzienlijk werd verhoogd. Deze vaartocht is een onderdeel van een veel grote project om de invloed van de opwarming en de verzuring van onze oceanen en kustzeeën door de toename van broeikasgassen zoals kooldioxide en methaan in de atmosfeer beter te kunnen voorspellen. Meer informatie: - Dick Kroon (Expeditieleider cruise 64PE303, Univ. of Edinburgh / VU); E: ps@pelagia.nioz.nl, T: +871 763964127 (satelliet tel. Pelagia) - Dr. Martien Baars (NIOZ Communicatie & PR)
Globigerinoides trilobus; the origin's of this species remain a puzzle Photo: Tom Ezard

	12 February		Scientists net plankton in Darwin’s wake…
Scientists in the tropical ocean are celebrating Darwin's 200th birthday aboard the research vessel 'Pelagia' of NIOZ Royal Netherlands Institute for Sea Research. Darwin's first work on his famous voyage around the world on the Beagle was on tiny plankton that he netted from the ship. To celebrate Darwin day, the international team on the Pelagia is repeating Darwin's experiment with modern equipment. 'Darwin was one of the first to realize that climate drives ecology', said Prof. Kroon, the expedition leader. 'Now more than ever, we need to understand how climate change impacts life in the ocean'. The international team of scientists, funded by the European Science Foundation, will spend a month at sea. As well as repeating Darwin's experiment, they will be mapping the sea floor in unprecedented detail, to understand the geological history of the western Indian Ocean. This is done with the Kongsberg multi-beam equipment which is mounted under the Pelagia. Work is part of a broader effort to understand the impact of climate change and ocean acidification on marine life over millions of years. More information: - Dick Kroon (Expedition leader cruise 64PE303, Univ. of Edinburgh / VU); E: ps@pelagia.nioz.nl, T: +871 763964127 (satellite tel. Pelagia) - Dr. Martien Baars (NIOZ Communications & PR) Team members on board the RV Pelagia: University of Edinburgh, Scotland, UK & Vrije Universiteit, Amsterdam, The Netherlands: Prof. dr. Dick Kroon (expedition leader) Cardiff University, Wales, UK: Dr. Paul Pearson, Dr. Heather Birch, Dr. Tracey Aze Imperial College London, England, UK:Dr. Andy Purvis, Dr. Thomas Ezard Trinity College, Dublin, Ireland: Dr. Niamh O'Sullivan, Texas A&M University, College Station, Texas, USA: Dr. Bridget Wade, Dr. Clay Bowden Royal NIOZ, Texel, The Netherlands: Prof. dr. Tjeerd van Weering
Group photo of the Pelagia team on Darwin day Photo: Sander Asjes

		11 februari	Toename uitstoot methaangas in Noordpoolgebied versterkt mogelijk de aardse broeikas…
Brandend en smeltend gashydraat uit een net gestoken onderzeese sedimentkern. (Foto IFM-GEOMAR)			Methaan (aardgas) is een 20 maal sterker broeikasgas dan kooldioxide. Momenteel liggen er nog zeer grote hoeveelheden methaan als gashydraat opgeslagen in de bodem van de Noordelijke IJszee en in de permafrostgebieden op het land. Als de Noordpool opwarmt komen deze vrij, wat de opwarming van de aarde weer een extra versnelling kan geven. Meer dan 80 wetenschappers uit 15 landen discussiëren van 18 tot 20 februari bij het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek op Texel over de nieuwste onderzoeksresultaten en de planning van toekomstig poolonderzoek met betrekking tot de rol van methaan in de Noordelijke IJszee en in de permafrost- gebieden op het land.
Methaan in de zeebodem komt voor in de vorm van opgelost en vrij gas dat op de zeebodem uit onderzeese bronnen vrijkomt, de zogenoemde "cold seeps". Daarnaast komt methaan ook als methaanhydraat voor, dat op een soort ijs lijkt dat gevormd wordt uit water en methaan moleculen. Het brandt wanneer het wordt ontstoken met een lucifer en smelt net als ijs wanneer het wordt verwarmd of wanneer de druk vermindert. Gewoonlijk vindt men gashydraat wereldwijd in zee in sedimentlagen op continentale hellingen en in de permafrost gebieden op het land (gebieden waar de bodem het hele jaar door bevroren is). In zee is vastlegging van methaan als gashydraat mogelijk bij een combinatie van een hoge druk van de bovenstaande waterkolom (>300m overeenkomend met 30 maal de atmosferische luchtdruk) en een lage temperatuur (<5°C). Onder zulke omstandigheden belet de vorming van gashydraat het ontstaan van een cold seep. Maar als de waterdruk daalt of de temperatuur stijgt, "smelt" het hydraat en het methaangas komt alsnog vrij. Omdat in de Noordpoolregio gashydraat op het ondiepe continentale plat te vinden is en gashydraat redelijk dicht onder de zeebodemoppervlakte voorkomt, is de transportweg tot de atmosfeer veel korter dan gewoonlijk. Dus ontsnapt mogelijk methaan in hoge mate naar de atmosfeer. De andere gashydraatbron in het Noordpoolgebied zijn de permafrostgebieden op het land. Tijdens de laatste jaren ontdooit er steeds meer permafrost en daarmee smelt ook het gashydraat en het ingevangen methaan kan ontsnappen. Tegelijkertijd starten micro-organismen in de nu niet meer bevroren grond met het verteren van organisch materiaal, wat ook leidt tot methaanproductie. Dit methaan dringt direct tot de atmosfeer door. Bovendien komen in het Noordpoolgebied constant aanzienlijke hoeveelheden methaan vrij uit moeras- en veengebieden. Methaan dat op één van de hier beschreven manieren in de atmosfeer terecht komt, draagt bij aan het broeikaseffect. Recente resultaten en mogelijkheden In 2008 hebben wetenschappelijke expedities rond Svalbard (Noorwegen) en op het westelijke Siberische continentale plat tal van tot nu onbekende koude methaanseeps gevonden. Wetenschappers zijn het erover eens dat lange-termijn monitoring van fundamenteel belang is om erachter te komen wat er precies in het Noordpoolgebied gebeurt en of het International Panel on Climate Change (IPCC) die de globale broeikasgas budgetten berekent, rekening moet houden met het vrijkomen van methaan uit de zeebodem in het Noordpoolgebied. Tot nu is dit geen deel van het IPCC klimaatbudget. Aan de andere kant is de interesse in methaanhydraat als energiebron de laatste tijd gestegen. 1m3 methaanhydraat bevat wel 164 m3 brandbaar methaan. Maar de winning is technologisch en ecologisch problematisch. Workshop op Texel Van 18 tot 20 februari is NIOZ onderzoeker Dr. Jens Greinert samen met zijn Amerikaanse en Duitse collega's Dr. Rick Coffin (Naval Research Laboratory) en Prof. Tina Treude (IFM-GEOMAR) gastheer op Texel van een workshop waar een internationale groep van mariene geologen, microbiologen, geochemici en geofysici uit Rusland, Canada, de Verenigde Staten, Noorwegen, Denemarken, Nieuw Zeeland, Spanje, Italië, België, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Zweden, Zwitserland en Nederland strategieën zullen ontwikkelen voor lange- termijn monitoring programma's en hypothese gedreven onderzoek om deze problematiek in de komende jaren beter in kaart te brengen. Het workshopprogramma begint met de presentatie van een breed spectrum van actueel onderzoek om elkaar op de hoogte te stellen van de nieuwste projecten. Daarna beginnen de planningsessies voor toekomstig werk. Greinert: "Ik ben er zeker van dat wij uitstekende resultaten als basis kunnen gebruiken voor onze toekomstige internationale samenwerking in nieuwe onderzoeksprojecten". Meer informatie: - Dr. Jens Greinert (NIOZ Marine Geology) - Dr. Jan Boon (NIOZ Communicatie & PR - 11, 12 en 13-02). Tel. mob. 06-20963097 - Dr. Martien Baars (NIOZ Communicatie & PR - vanaf 16-02)