december 2005

�November - 2005/2006 - Januari ��Archief ��NIOZ in de pers
December 2005

	24 december	Zee-team wint de Nationale Wetenschapsquiz!
De Nationale Wetenschapsquiz van de VPRO is dit jaar gewonnen door het Zee-team bestaande uit het trio Sarah Kraak van het Nederlands Instituut voor Visserijonderzoek RIVO in IJmuiden, Norbert Dankers van Alterra-Texel en onze eigen Kees Veth (NIOZ). �Ons� team versloeg het trio van de Technische Universiteit Eindhoven in een aantal spannende rondes. Interessant was de relatie tussen de intensiteit van nadenken en de afkoeling van de van de neuzen van de deelnemers, alhoewel Kees ondanks zijn warme neus toch als beste TV-deelnemer uit de bus kwam. Van harte gefeliciteerd, we zijn trots op onze toppers! Foto : � 2005, Trouw

	22 december	Nieuw bestuur Koninklijk NIOZ ge�nstalleerd...
Het NIOZ heeft een nieuw bestuur. De drie leden werden vandaag op Texel aan alle medewerkers voorgesteld door prof. dr. Peter Nijkamp, voorzitter van het algemeen bestuur van de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), waaronder het NIOZ als wetenschappelijk instituut voor zeeonderzoek ressorteert. NWO bestuursvoorzitter professor Peter Nijkamp spreekt de NIOZ medewerkers in de indigozaal toe. Foto: Bert Aggenbach � NIOZ. Het nieuwe bestuur bestaat uit prof. dr. ir. P. (Pier) Vellinga, hoogleraar Milieuwetenschappen en veranderende Aardsystemen aan de Vrije Universiteit (voorzitter), prof. dr. E.A. (Eduard) Koster, emeritus hoogleraar fysische geografie aan de Universiteit Utrecht en prof. dr. J. (Jack) Middelburg, werkzaam bij het Centrum voor Estuariene en Mariene Ecologie van het NIOO-KNAW in Yerseke en tevens hoogleraar biogeochemie aan de Universiteit Utrecht. Prof. Middelburg had ook zitting in het vorige NIOZ bestuur. De eerste taak van het nieuwe bestuur is om een directeur te vinden die de taken van de huidige tweehoofdige interim-directie t.z.t. zal overnemen. Tegelijkertijd vindt er een wijziging plaats in de structuur van de huidige interim-directie: de directeur organisatie en planning van NWO, dr. ir. Bert Geerken, functioneert sinds 15 december als parttime zakelijk directeur. Prof. dr. Johan Meulenkamp blijft wetenschappelijk directeur. Ir. Jan Smit zal zich gaan bezighouden met speciale projecten. Met deze bestuurlijke wijzigingen ziet het NIOZ de toekomst voor het zeeonderzoek vol vertrouwen tegemoet, wat nog wordt versterkt door de NWO VICI-subsidie die enkele dagen geleden door NIOZ onderzoeker dr. Stefan Schouten werd binnengehaald. De nieuwe NIOZ bestuursleden Middelburg, Koster en Vellinga (voorz.) (v.l.n.r.). Foto: Bert Aggenbach � NIOZ. Meer� informatie bij: Prof. dr. Johan E. Meulenkamp, wetenschappelijk directeur NIOZ. Tel. +31(0)222 - 369 364. Dominique de Vet, Hoofd afdeling Voorlichting en Communicatie van NWO. Tel: +31(0)70 - 344 0545 / 344 0713 Dr. Jan P. Boon, PR-functionaris koninklijk NIOZ, E-mail boon@nioz.nl, tel. +31(0)222 - 369 466; GSM: +31(0)6 - 2096 3097.

	20 december	NIOZ-onderzoeker Dr. Stefan Schouten haalt grote NWO-subsidie naar Texel�
Onderzoeker Dr. Stefan Schouten van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) op Texel heeft een prestigieuze Vici-subsidie verkregen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). NWO heeft deze subsidie aan 27 excellente wetenschappers van allerlei wetenschappelijke disciplines toegekend. Het onderwerp van zijn Vici-subsidie is het achterhalen van de zeewatertemperaturen op aarde in vroegere perioden met een warm klimaat. Elke Vici-onderzoeker krijgt in totaal maximaal �1.250.000. Hiermee moet hij in vijf jaar tijd een eigen onderzoeksgroep opbouwen. Stefan zal nu in de komende vijf jaar 3 extra jonge onderzoekers en 1 analist bij het NIOZ kunnen aanstellen om aan dit onderzoek te werken. NWO-Vici beurs. De Vici-subsidie is een van de drie subsidievormen van de Vernieuwingsimpuls van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De andere twee subsidies zijn de Veni-subsidie (voor pas gepromoveerden) en Vidi-subsidie (voor ervaren postdocs). De Vernieuwingsimpuls is door NWO opgezet in samenwerking met het Ministerie van OCW, de KNAW en de universiteiten. De Vici-subsidies zijn de meest prestigieuze van de drie en zijn bestemd voor excellente, zeer ervaren onderzoekers die al met succes een vernieuwende onderzoekslijn hebben ontwikkeld. De wetenschappers behoren elk tot de top van hun onderzoeksveld. Daarnaast hebben ze bewezen dat ze ook als coach voor jonge onderzoekers kunnen optreden. 145 onderzoekers schreven een beknopte vooraanvraag. NWO nodigde een aantal hiervan uit om hun aanvraag verder uit te werken. De onderzoekers moesten hun voorstel onder andere mondeling komen toelichten voor een beoordelingscommissie. Op basis van internationale en nationale adviezen worden er nu uiteindelijk 27 voorstellen gehonoreerd. NWO betaalt bijna zeventig procent van elke subsidie. Het NIOZ draagt ruim dertig procent bij. Stefan Schouten is reeds de vierde NIOZ-onderzoeker die een subsidie van het NWO-Vernieuwingsimpuls programma krijgt. Van broeikas tot koelkast en weer terug? De aarde was miljoenen jaren geleden ook al eens een warme broeikaswereld, maar werd daarna� geleidelijk aan een �koelkast�wereld met ijs op de Noord- en Zuidpool. Hoe warm die vroegere broeikaswereld was, is nog niet duidelijk. Met zijn Vici-subsidie wil Stefan Schouten nieuwe methoden ontwikkelen om vroegere zeewater- en luchttemperaturen te bepalen in perioden waarin de Aarde een broeikasklimaat had. Uit zijn huidige onderzoek is gebleken dat samenstelling de membraanvetten van archaea, ook wel oerbacteri�n genoemd, sterk afhankelijk is van de zeewatertemperatuur. Bij hogere temperaturen worden er relatief meer vetmoleculen aangemaakt met in hun molecuulstructuur ��n of meer uit vijf koolstofatomen opgebouwde ringen (�vijfringen�). De relatieve hoeveelheid vijfringen in de membraanvetten van archaea heeft hij de �TEX86� index genoemd, naar het eiland Texel waar het NIOZ al vele jaren is gevestigd. De fossiele resten van deze membraanvetten uit soms tientallen miljoenen jaren oude afzettingen van vroegere oceanen zullen in het kader van de Vici-subsidie door Stefan en zijn team van jonge onderzoekers geanalyseerd worden om de zeewatertemperaturen in oude klimaten te bepalen. Meer informatie: Dr. Stefan Schouten, E-mail: schouten@nioz.nl, tel. 0222 - 369 565. Persbericht opgemaakt door Dr. Jan P. Boon, PR-functionaris koninklijk NIOZ, E-mail boon@nioz.nl, tel. 0222 - 369 466; GSM: 06 - 2096 3097.

	15 december	Ecologie van foraminiferen als sleutelfactor voor historisch klimaatsonderzoek in de open oceaan�
Foraminiferen zijn ��ncellige dierlijke organismen tot 1 mm groot, die spiraalvormig gewonden kalkschelpjes met meerdere kamers vormen. NIOZ/VU promovendus Neven Lončarić bestudeerde de ecologie van deze voor geologisch oceaanonderzoek cruciale organismen. Hij vond hierbij ��n unieke soort, welke consequent 5 dagen na volle maan reproduceerde en daarna massaal afstierf, waardoor in de dagen daar vlak na de lege schelpjes van deze soort massaal naar de zeebodem zonken. Deze schelpjes losten echter spoedig weer op, waardoor ze geen materiaal voor het langjarige zeebodemarchief opleverden. Een aantal andere soorten deden dit gelukkig wel. Deze soorten bleken juist min of meer continu door het jaar heen te reproduceren, met een piek in de zuidelijke lente. De schelpen van deze soorten blijven al sinds de ijstijden bewaard in de bodem van de zuidoostelijke Atlantische Oceaan ten westen van Namibi� en kunnen gebruikt worden voor zeewater temperatuur reconstructies op basis van de verhouding van de verschillende zuurstofisotopen in de schelpenkalk. Neven Lončarić promoveert op 15 december aan de Vrije Universiteit in Amsterdam bij Prof. Dr. Dick Kroon. Copromotoren zijn NIOZ-geoloog Dr. Geert-Jan Brummer en VU geoloog, maar tevens oud NIOZ-postdoc, Dr. Frank Peeters. Meer informatie

	14 december	NIOZ data op internet via Google Earth�
Alle door het NIOZ over de gehele wereld bemonsterde stations, waarvan de gegevens staan in het publieke domein van de CODIS database, kunnen nu door iedereen bekeken worden met behulp van Google Earth. Dit betreft de grote meerderheid van al onze basale fysisch oceanografische data en data van sedimentkernen sinds ongeveer 1990. Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld de stations die NIOZ onderzoekers bemonsterd hebben als gast op de onderzoekschepen �Polarstern� (AWI, Duitsland) en �Marion Dufresne� (IFREMER, Frankrijk). Deze worden namelijk beheerd door de genoemde instituten. Probeer het zelf! Als u meer wilt weten over de achterliggende programmeertechniek, neem dan s.v.p. contact op met Ronald de Koster, Tel.: 0222 - 369 418.
	14 December	NIOZ data on internet via Google Earth�
Everybody can now see all NIOZ sampling stations in the public domain of the CODIS database with a programme using the (great!) facilities of Google Earth. This includes the great majority of our institute�s samples collected since approximately 1990. Some exceptions are for instance the stations which our scientists sampled as guests from the research vessels �Polar Stern� and the �Marion Dufresne�, most of them in the Southern Ocean. The reason for this is that these data are maintained by the host institutes of these research vessels, AWI (Germany) and IFREMER (France). Please try for yourself! For more information, please contact the designer Ronald de Koster, Tel.: +31(0)222 -� 369 418.

	13 december	Nieuwe pontonsteiger NIOZ haven in gebruik genomen�
De nieuwe drijvende aanlegsteiger van het NIOZ is vandaag opgeleverd en in gebruik genomen. Bij stormachtige oostenwind lopen er zodanig hoge golven de NIOZ haven in, dat de kleinere onderzoeksschepen aan de bestaande aanlegsteiger altijd tijdig moesten uitwijken naar de haven van Oudeschild voor een beschutte ligplaats. De nieuwe drijvende pontonsteiger lost dit probleem nu op, doordat deze goed wordt beschut tegen hoge golven door de zuidelijke havenpier. De werkzaamheden werden in opdracht van het Koninklijk NIOZ uitgevoerd door de firma Ooms Construction B.V. te Avenhorn (v/h Daalder Alkmaar B.V.) en stonden tijdens de bouw onder toezicht van ingenieursbureau Royal Haskoning. De NIOZ onderzoeksschepen �Stern� en �Navicula� afgemeerd aan de nieuwe steiger. De gerealiseerde drijvende steiger bestaat uit 6 betonnen pontons van 12m elk. De steiger kan worden bereikt via een vaste houten loopbrug vanaf het land en een scharnierende aluminium loopbrug naar de pontons. De steiger is vooral bedoeld als ligplaats, omdat de eraan liggende schepen uitsluitend lopend kunnen worden bereikt en er dus geen zwaar materieel per auto kan worden aangevoerd. Deze variant werd gekozen uit een aantal ontwerpen. E�n van de andere ontwerpen was een vaste steiger gemaakt van hergebruikt hout uit de TESO haven. Deze mogelijkheid kon helaas niet worden gerealiseerd doordat de kwaliteit van het vrijkomende hout uiteindelijk tegenviel. Een bijkomend voordeel is, dat de effectieve capaciteit van de haven aanzienlijk wordt vergroot. Dit komt goed uit, aangezien steeds meer bedrijven en instanties ook op tijdelijke basis mede-gebruik maken van de NIOZ haven, zoals TESO als tijdelijke ligplaats voor de Molengat, de Koninklijke Marine, de verschillende firma�s die betrokken zijn bij de aanpassingen aan de fuik in de TESO haven en de firma D. & J. de Koning en Zn. uit Bruinisse, welke het oude ALTERRA complex heeft overgenomen voor de verwerking van mosselen. De feestelijke overdracht. V.l.n.r. Harry Hillen en Fedde Daalder (beiden Ooms Construction b.v.), Peter Roy Alkema, Jan Boon, Jan Smit en Pieter van Kralingen (allen NIOZ), Kees Smit (Dienstkring Texel RWS) en Marco de Grootte (Royal Haskoning). Foto: Bert Aggenbach � NIOZ. Meer informatie: Pieter van Kralingen, Hoofd Facility Management NIOZ, tel. 0222 - 369 546. Dr. Jan P. Boon, PR-functionaris koninklijk NIOZ, E-mail boon@nioz.nl, tel. 0222 - 369 466; GSM: 06 - 2096 3097.

�November - 2005/2006 - Januari ����Archief ����NIOZ in de pers

December 2005

24 december

22 december

20 december

15 december

14 december

14 December

13 december

�November - 2005/2006 - Januari ��Archief ��NIOZ in de pers