Mei

�April � 2007 � Juni ��Archief ��NIOZ in de pers

Mei 2007

	29 May	Anaerobic ammonium oxidation (anammox) in the Peruvian upwelling zone of the Pacific Ocean...
Nitrogen cycle news! - A cruise in the Peruvian upwelling zone was organised on the R/V Jos� Olaya in April 2005 to investigate the importance of the anaerobic ammonium oxidation (annamox) process in the eastern Pacific Ocean. In this process one molecule of ammonium (NH₄⁺) and one molecule of nitrite (NO₂^-) react together to form nitrogen gas (N₂), which escapes from the ocean into the air. This reaction occurs in the cells of anammox bacteria, which live in the oxygen minimum zone (OMZ) at about 30 m depth. In this layer, oxygen levels are lowered by the microbial degradation of organic material raining down from the uppermost layer of the ocean where the food web thrives, because it is fuelled with a constant supply of nutrients from deep waters. The upwelling process is driven by offshore winds from the South American continent and when these winds subside, an El Ni�o event is triggered. Afterdeck R/V Jos� Olaya: CTD used for taking water samples. The anammox reaction occurs in highly specialised organelles in the cells of the anammox bacteria. These organelles contain membranes ('walls') believed to be made up of lipids that occur nowhere else in nature. They are called 'ladderanes' because they possess carbon skeletons containing a number of cyclobutane rings, which gives them the form of a molecular ladder. Evidence for the occurrence of anammox in the Peruvian upwelling was obtained by conducting experiments with 15N labeling, molecular-ecological analysis and identifying ladderane lipid derivatives. The findings of the 15N labeling experiments indicate that only the anammox process was responsible for N2 loss from the sea in the areas sampled, since the potentially competing process denitrification did not take place in Peruvian OMZ waters. Our findings contribute more evidence indicating that anammox bacteria play a major role in the global release of N2 from the world's oceans. These findings have been published in of Limnology and Oceanography. This project was a cooperation between the Max Planck Institute, Bremen (Germany), the Instituto del Mar del Peru, the Baltic Sea Research Institute Warnem�nde (Germany) and NIOZ Royal Netherlands Institute for Sea Research. The project was funded by the Max Planck Society and the Netherlands Organization for Scientific Research (NWO). More information: Jayne Rattray, Tel.: +31 (0)222 369 584 Prof. Dr. Ir. Jaap Sinninghe Damst�, Tel.: +31(0)222 369 550 Dr. Jan Boon (Communication & PR officer NIOZ), Tel.: +31(0)222 369 466

	10-13 mei	Een bultrug in het Marsdiep�
Sinds 10 mei zwemt er een bultrug (Megaptera novaeangliae) rond in het Marsdiep. Deze ongeveer 15 m lange walvis werd het eerst opgemerkt bij de Helderse Zeedijk door de bemanning van de patrouilleboot van de marinebeveiligingskorps. De patrouilleboot kon het dier tot op enkele meters naderen. Met de mobiele telefoon lukte het de bemanningsleden G. Tijsma en R. Stekelbos om de eerste onderstaande foto te nemen. Foto � G. Tijsma, marinebeveiligingskorps. Op 11 mei werd het dier in de buurt van de NIOZ fuik bij de ingang van de Mokbaai (Texel) gezien door onderzoekers van IMARES en het NIOZ. Toen werd ook duidelijk om welke soort het ging. Het betreft hier een volwassen dier. De walvis komt steeds 2-3 keer boven en blijft dan 5-6 min onder water. De dampwolk van het spuiten van het dier is vaak ook duidelijk te zien. Een bultrug is een grote baleinwalvis die in de Noord Atlantische Oceaan het meest wordt gezien rond IJsland, voor de Noorse kust, ten western van Ierland en de Britse eilanden en naar het zuiden toe tot aan West Afrika ter hoogte van de Kaap Verdische eilanden. De bultrug voedt zich met dierlijk plankton en scholen van haring-achtige vis. Camphuysen en Peet (2006) rangschikken de bultrug als een dwaalgast voor het Noordzeegebied. Ongeveer een week geleden werd er ook al een bultrug boven de Doggersbank in de Noordzee gezien; mogelijk is dit dus hetzelfde dier. Op 12 Mei was de bultrug prachtig zichtbaar vanaf de Helderse Zeedijk, toen hij of zij daar rustig aan het aan het �water filteren� was. Hierbij blijft het voedsel op de baleinen achter. Foto � Kees Camphuysen NIOZ Foto � Kees Camphuysen NIOZ De vorm van de rugvin met de bult ervooris een belangrijk determinatiekenmerk. Foto � Kees Camphuysen NIOZ Meest recente informatie: NZG Marine Mammal Database. Interview met Kees Camphuysen in het NOS journaal. Achtergrond literatuur: Camphuysen, K. en G. Peet (2006). Walvissen en Dolfijnen in de Noordzee. Fontaine uitgevers BV/ Stichting De Noordzee. Meer informatie: Kees Camphuysen (NIOZ), t 0222-369 488, M: 06 30 1718 36 Mardik Leopold (IMARES), t. 0222-369 744, Jan Boon (Communicatie & PR officer NIOZ), t: 0222 369 466, M: 06-2096 3097

	10 mei	Johan Weijers promoveert cum laude�
Op 10 mei verdedigde Johan Weijers aan de Universiteit van Utrecht zijn proefschrift. Het proefschrift en de verdediging ervan waren van een zo hoge kwaliteit, dat hij hiervoor het predicaat �summa cum laude� kreeg. Weijers toont in zijn proefschrift aan dat de temperatuur in centraal tropisch Afrika sinds de laatste ijstijd met 4�C gestegen is. Daarnaast concludeert hij dat er in de extreme broeikaswereld van 55 miljoen jaar geleden subtropische condities (~25�C) heersten op de continenten rondom de Noordelijke IJszee. Weijers ontwikkelde een nieuwe oerthermometer, die speciaal geschikt is om condities op het land te reconstrueren. Deze oerthermometer is gebaseerd op fossiele membraanmoleculen van bodembacteri�n, die met rivierwater mee naar de oceaan stromen. Het principe van de oerthermometer ligt in het gegeven dat deze bodembacteri�n de moleculaire samenstelling van hun celmembraan steeds aanpassen aan de heersende omgevingstemperatuur. Op deze manier blijft het membraan, een vetachtig jasje om de cel, optimaal functioneren. Dit is te vergelijken met een soort boter die, ongeacht of het in de koelkast of in de zon staat, dezelfde vloeibaarheid behoudt. Door een kern uit de zeebodem laagje voor laagje te analyseren op deze moleculen, kan de gemiddelde temperatuur in het verleden voor een heel rivierstroomgebied gereconstrueerd worden. Een voordeel bij deze nieuwe methode is, dat in dezelfde kern ook de zeewatertemperatuur uit het verleden gereconstrueerd kan worden. Voor centraal tropisch Afrika is hiermee gebleken dat het verschil in land en zeetemperatuur sinds de laatste ijstijd een belangrijke invloed heeft gehad op de neerslagintensiteit. Soil-derived branched tetraether membrane lipids in marine sediments: reconstruction of past continental climate and soil organic matter fluxes to the ocean. Johan W.H. Weijers. Mededelingen van de faculteit geowetenschappen Universiteit Utrecht no 275: 204 pp. Meer informatie: Dr. Johan Weijers Prof. dr. ir. Jaap Sinninghe Damst� (promotor), +31(0)222 369 550 Dr. ir. Stefan Schouten (co-promotor), +31 (0)222 369 565

	2 May	New recommendations on European ocean research fleets�
On 23 April 2007 Jacques Binot as Chair of the Marine Board Ocean Research Fleets Working Group, together with Jan Mees as Marine Board Vice-Chair, launched formally the report �European Ocean Research Fleets - Towards a Common Strategy and Enhanced Use� at a meeting in Brussels on marine infrastructures organised in collaboration with the European Commission. For more than a century, ships have provided the only means to access the sea surface, water column and the sea floor for scientific research. Development of satellites and floats has changed this exclusive access to gathering information on the seas and oceans by ships. Nevertheless, research vessels and associated equipment are still irreplaceable in providing the huge sets of data necessary to develop the numerical models for climate evolution. Research vessels are also indispensable when needing to sample the sea floor and servicing the seabed observatories that will play a key role in marine sciences in the near future. In 2006, ESFRI (European Strategy Forum on Research Infrastructures) has recommended four marine research infrastructures in key areas. Besides existing collaboration, coordination structures such as the OFEG (Ocean Facilities Exchange Group) already operate and have demonstrated an improved and flexible use of ships for the benefit of the whole scientific community. European research fleets represent a scientific infrastructure which needs both national funding and European support. To highlight these facts and to contribute to European research infrastructure integration, the Marine Board decided to create an Ocean Research Fleets Working Group (OFWG) composed of national fleet managers. Its mandate was to describe the existing fleets and their management, to formulate recommendations towards enhanced use and improved management at the European level. The first part covers an extensive survey of the European research fleets and large exchangeable equipment, coherent with past European studies and facilitating comparison with US fleet. The European research fleets are composed of 46 vessels including 11 of Global class, 15 of Ocean class and 20 of Regional class. The fleets of Global and Ocean class ships are up to date and constitute the essential means for proper access to quality marine data. There is no question of overcapacity in the European fleets. The main problem with the European research fleets is that of age, especially for the Regional class vessels. If renewal is not secured, the number of Regional class vessels could decline by 60% in the next 10 years. The OFWG has also surveyed large exchangeable equipment deployed on Research Vessels. The European set is clearly state-of-the-art, performing excellently, and is more extensive than elsewhere in the world. The existing types of management processes have been assessed and the existing partnerships have been also listed and reviewed. The second part of the OFWG report is dedicated to pragmatic recommendations, from the near, medium and long-term perspectives along with recommendations concerning complementary instruments. The objective is to use more efficiently the existing fleets (through an enhanced cooperation among national authorities, the Marine Board, the European Union and European structures),� to widen the access for scientists to research fleets (with special attention towards the new Member States) and to contribute to a long term strategy. The report is a unique opportunity to present an up-to-date status of European research fleets. It represents a valuable contribution for national authorities which remain the main funding bodies of new research vessels: endorsing the OFWG recommendations will help them to launch their own national marine infrastructure strategy along with their fleet�s optimisation in accordance with European context. This publication is also a timely and relevant input to a dynamic marine European research framework shaped by ESFRI and the forthcoming Maritime Policy: it represents an important achievement towards the integration of European research fleets. The report is available online on the Marine Board website For further information and/or to receive a paper copy, please contact: Aur�lien Carbonni�re Marine Board - ESF European Science Foundation 1, quai Lezay-Marn�sia F-67080 Strasbourg cedex Tel: +33 (0)388 762 187 Contact person for NIOZ: Mrs. Marieke Rietveld Tel: +31 (0)222 369 363