Augustus

аMei Ц 2008 Ц September ааааArchief аааа

Augustus 2008

	21 augustus	NIOZ onderzoeker ontvangt 2,5 MА van EU voor onderzoek mondiale klimaatgeschiedenisЕ

De huidige klimaat-modellen werken nog lang niet altijd goed. We kunnen ze verbeteren door te kijken hoe accuraat ze bewezen situaties in het verleden nabootsen. Maar dan moet dat verleden wel nauwkeurig bekend zijn. De EU stelt NIOZ onderzoeker en hoogleraar aan de Universiteit Utrecht Jaap Sinninghe Damste nu in de gelegenheid om dit verleden te ontsluiten met behulp van moleculen in de zeebodem.		Prof. Jaap Sinninghe Damste snijdt de feesttaart ter ere van de ERC subsidie aan.
Onlangs bleek weer uit onderoek van o.a. het KNMI dat de huidige klimaatmodellen nog niet goed in staat zijn om de opwarming gedurende de laatse decennia in Nederland te voorspellen. Ze moeten dus beter worden geijkt aan klimaatveranderingen in het verleden. Maar helaas beschikken we nog maar 300 jaar over echte thermometers. Als we (heel veel) verder terug willen kijken, moet dat dus met kwantitatieve Klimaatreconstructies uit het geologische verleden. Zeeonderzoeker Sinninghe Damste van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek van NWO en tevens hoogleraar aan de Universiteit Utrecht volgt hierbij een originele weg: met zijn groep bekijkt hij de fossiele resten van bodembacteriыn in boorkernen van de zeebodem in de uitstroomgebieden van rivieren. Fossiele moleculen Sinninghe Damste kijkt dus niet naar de klassieke grote fossielen van bijvoorbeeld dinosauriыrs, maar naar zogenaamde chemische fossielen. In dit geval zijn dat hele specifieke membraanlipiden (vet-achtige stoffen) van bodembacterien, die moeten worden bepaald met chemische methoden om zichtbaar te worden gemaakt. Acht jaar geleden vond hij deze stoffen voor het eerst in een Drents veen. УUit analyses daarna van landbodems van over de hele wereld bleek dat deze lipiden overal voorkomen". Maar de moleculen zijn niet altijd precies gelijk; de molecuulstructuur van de lipiden vertoont namelijk subtiele variaties die nauw samenhangen met de omgevingstemperatuur, zo bleek uit een eerdere studie van het NIOZ lab. Over een temperatuurgradiыnt in het veld verschillen de moleculen in de mate van moleculaire vertakking door methylering van de vetzuurketens en de mate waarin er (cyclopentaan-) ringstructuren in het molecuul zijn ingebouwd. Als uit nieuwe studies bekend wordt welke bodembacteriыn deze molecuulstructuren maken en als het lukt om deze bacteriыnstammen ook uit bodemmonsters te isoleren, dan kunnen er laboratoriumstudies worden opgezet om dit nu nog correlatieve temperatuur-structuur verband om te zetten in een bewezen oorzakelijke relatie. Landdata in Zee Doordat de rivieren (land-)bodemmateriaal met membraanlipiden uitspoelen en meenemen naar zee waar het materiaal jaar na jaar met regelmaat wordt afgezet op de plaats waar de stroomsnelheid sterk daalt, is de zeebodem een ook een prachtig archief van klimaatveranderingen op het land. De moleculen worden in het zuurstofloze zeesediment nauwelijk afgebroken en worden dus in hun oorpronkelijke vorm geconserveerd. Door de analyse vaan boorkernen kunnen Sinninghe Damstщ en zijn medewerkers nu al tot maar liefst 55 miljoen jaar terugblikken. УDat is nog maar 10 miljoen jaar af van het uitsterven van de dino's aan het einde van het ook warme krijttijdperk en we verwachten eigenlijk nog wel verder terug in de tijd te kunnen gaanФ. Mede op grond van Sinninghe Damste's indrukwekkende staat van dienst op wetenschappelijk gebied is het voorstel zo goed beoordeeld dat de European Research Council (ERC) het honoreert met een bedrag van maar liefst 2,5 miljoen Euro. Hiervoor zullen op Texel en in Utrecht jonge wetenschappers met nieuwe 'state of the art' apparatuur aan het werk gaan met als doel: publicaties in toptijdschriften die moeten bijdragen aan een betere klimaatvoorspelling voor de komende eeuw. Bij het NIOZ zijn ze echter nu meteen al erg blij met de Europese toekenning (zie foto). Sinninghe Damstщ behoort tot de eerste groep van negen Nederlandse onderzoekers die deze geheel nieuwe Europese onderzoeksbeurs heeft binnen gehaald. Meer informatie: - Prof.dr. ir. Jaap S. Sinninghe Damstщ - Dr. Jan Boon, Communicatie & PR

	21 August	NIOZ scientist receives 2.5MА for research on the evolution of global continental climateЕ

The current climate models do not always work well yet. They can be improved by checking the accuracy of simulations of past climatic changes. But then past climatic changes need to be well-known. The European Research Council (ERC) enables NIOZ scientist and professor at Utrecht University Jaap Sinninghe Damstщ to reconstruct past climatic changes by means of molecular fossils from soil bacteria as retrieved from the seafloor.		Prof. Jaap Sinninghe Damste cuts off the first piece of cake to celebrate the occasion.
Recent scientific results showed that today's climate models are not always able to mimic climate change over the last decades accurately, e.g. in the Netherlands. Thus, they need to be calibrated with proven developments in the past. However, instrumental temperature records only exist for the last 300 years. When we want to look back (much) further, climate reconstructions of the geological past are necessary. Marine biogeochemist Jaap Sinninghe Damstщ of NIOZ Royal Netherlands Institute for Sea Research of NWO and also professor of molecular paleontology at Utrecht University, chose an original way to achieve this goal: with his group he investigates the fossil remnants of soil bacteria in sediment cores taken from the seabottom in river fans. Fossil molecules Sinninghe Damstщ does not look at the classical large fossils of e.g. dinosaurs, but at chemical fossils instead. In this case, these are highly specific membrane lipids from soil bacteria, which need to be analysed with chemical methods to become visible. Eight years ago he discovered these molecules for the first time in a Dutch peat. "Subsequent analyses of soil samples from all over the world showed that these compounds were very common; we just had to learn how to look for them". But the molecules were not always identical; their structures changed in subtle ways: Over temperature gradients in the field, changes occur in the degree of molecular branching by means of methylation and in the number of (cyclopentane-) carbon-rings of the fatty acid chains. When new studies reveal which soil micro-organisms synthesize these membrane lipids, laboratory studies will be set-up to determine the exact temperature-molecular structure relationships. Continental climate data from the seafloor Because rivers erode soils and transport the material downstream until the current velocities drop to values allowing the particles to settle, the seafloor acts as an excellent archive for this land-derived material. In marine sediments with low oxygen contents, the original molecular structures are very well preserved over long periods of time. In this way, Sinninghe Damstщ can already look back 55 million years now. "That's only 10 million years away from the moment that the dinosaurs disappeared at the end of the warm Cretaceous period and we expect that we will be able to go back much further in time in the course of this new project". Partly due to Sinninghe Damstщ's impressive scientific achievements so far, this proposal was highly rated. Pending the final budget negotiations , it is expected to be rewarded with 2.5 million Euros. This money will be used to hire young scientists on the island of Texel where NIOZ as the national oceanographic institute of the Netherlands is located, and at Utrecht University. They will work with 'state of the art' analytical equipment with the goal to write papers on a better climate forecast for the next century in top-rated scientific journals. At NIOZ they were instantaneously happy with this European grant (photo). Sinninghe Damstщ belongs to the first group of nine Dutch scientists who received this brand-new advanced investigator grant from the ERC. More information: - Prof.dr. ir. Jaap S. Sinninghe Damstщ - Dr. Jan Boon, Communication & PR