Introductie

R/V Pelagia Cruise HERMES 2007

INTRODUCTIE

Kolonievormende koud of diepwater koralen komen wijdverspreid voor langs de gehele Europese Atlantische kust (noord-Noorwegen tot Marokko). In� de Middellandse zee zijn levende vertegenwoordigers van koudwater koralen tegenwoordig zeldzaam. Fossiele riffen komen er wel veelvuldig voor. Op sommige plaatsen groeien koudwater koralen ge�soleerd of in kleine concentraties maar lokaal kunnen ze uitgebreide riffen vormen van enkele honderden meters lang (bv noord Noorwegen) of heuvels (�coral mounds�) bestaande uit koraalgruis en modder waarvan de toppen dicht begroeid zijn met koralen en andere fauna (bv Rockall Bank).
Plekken waar koudwater koralen groeien zijn i.h.a. rijk aan andere fauna (sponzen, krabben, stekelhuidigen, vissen). Vandaar dat ecosystemen met koudwater koralen gerekend worden tot de �biodiversity hotspot ecosystems�. Het HERMES project gefinancierd door de EU heeft tot doel om het functioneren van dergelijke �hotspot ecosystems� te doorgronden en hun belang voor het oceaan ecosysteem vast te stellen. Met deze kennis kunnen regels opgesteld worden voor het verstandig gebruik cq. bescherming van dergelijke systemen ten aanzien van visserij en grondstoffen exploratie. �� Fig. 1B/C HEBRIDEN Recentelijk zijn door Schotse onderzoekers van de Scottish Association for Marine Science (SAMS, Oban) bij de buitenste Hebriden (zie Fig. 1A) riffen gevonden begroeid met koudwater koralen op een diepte van ca 150-200 m.. Dergelijk ondiepe riffen zijn ook bekend van de Noorse kust (o.a. Tisler Reef) maar i.h.a. komen koudwater koralen op grotere diepten voor (500 � 1000 m). Door de kustnabije ligging zijn deze riffen toegankelijk voor visserij en andere menselijke activiteiten. Een van de taken binnen het HERMES project is om een vergelijking te maken tussen het ecologisch functioneren van diepe en ondiepe koudwater koraal gemeenschappen. Hiertoe zijn in 2005 en 2006 vaartochten door onderzoekers van het NIOZ en andere instituten georganiseerd naar de diepe koudwater koraal gemeenschappen op Rockall Bank en de ondiepe riffen rond de Hebriden en Zweden. De riffen bij de Hebriden zijn in 2006 gedetailleerd in kaart gebracht m.b.v. het nieuwe multibeam echosounder systeem op het onderzoekschip Pelagia (NIOZ) (Fig. 2). �� Fig. 2 Hierbij is o.a. een nieuw rif ontdekt (Banana Reef, zie Fig. 1C) met een opmerkelijke rijkdom aan koudwater koralen. Op het grootste rif dat tot nu toe bij de Hebriden is gevonden (Mingulay Reef, zie Fig. 1B), zijn metingen gedaan aan de stroomsnelheid, temperatuurfluctuaties en voedseltoevoer bij de bodem met behulp van bodemlanders (Fig. 3). Daarnaast zijn onderwater video opnames van het Mingulay en Banana rif gemaakt om de bedekking door koudwater koralen en de aanwezigheid van andere soorten fauna te schatten.
Fig.3	Een eerste anayse van de meetgegevens uit 2006 van het Mingulay rif liet een opvallende relatie zien tussen de stroomsnelheid en �richting op het rif en de fluorescentie (kenmerkend voor verse algen) en temperatuur van het bodemwater d.w.z. tijdens de kentering namen de fluorescentie en de bodemwater temperatuur toe. Dit verschijnsel is mogelijk het gevolg van �downwelling� van oppervlakte water tijdens de getijdekentering.
Dit zou een mechanisme kunnen zijn waarmee de koudwater koralen van vers voedsel (algen) worden voorzien en kunnen verklaren waarom koralen op die plaats voorkomen. PROGRAMMA HEBRIDEN 2007 Het primaire doel van de vaartocht 2007 is om het mechanisme van �downwelling� beter in kaart te brengen zowel op Mingulay als op Banana Reef door middel van: 1) intensieve metingen (12-24 uur) aan de vertikale structuur van de waterkolom m.b.v. een CTD. De CTD laat men aan een kabel vanaf het schip tot op de bodem zakken waarbij on-line de temperatuur, saliniteit, en fluorescentie van de waterkolom gemeten wordt; 2) bodemlanders uitgerust met sensoren voor temperatuur, stroming en fluorescentie. Deze zullen op de bodem (het rif) worden uitgezet en blijven vervolgens een aantal dagen staan. Het is de bedoeling om levende koralen op de bodemlanders te bevestigen en deze gedurende een aantal dagen close-up te filmen om zodoende hun reactie op de �downwelling� vast te leggen m.a.w. wanneer steken ze hun tentakels uit om voedsel te vergaren; 3) zgn. �moorings� bestaande uit een gewicht (300 kg) met daaraan een draad waarop sensoren zijn bevestigd voor stromings- en fluorescentie metingen. Tijdens de vaartocht zullen er verder watermonsters en bodemdieren verzameld worden voor de reconstructie van het voedselweb op de riffen. Hiervoor zal gebruik gemaakt worden van gehaltes aan stabiele isotopen van koolstof en stikstof in zowel bodemdieren als organismen en partikels uit de waterkolom. De deelnemers aan de vaartocht zijn: � Marc Lavaleye NIOZ, benthisch bioloog en chief scientist � Magda Bergman, NIOZ benthisch bioloog � Rob Witbaard, NIOZ, ecoloog � Bob Koster, NIOZ, electronicus � Leon Wuis, NIOZ, technicus � Murray Roberts, SAMS, koralen bioloog � Andrew Davies, SAMS, ecoloog � Richard Shucksmith, SAMS